Mofeta

W odległości ok.10 km od Krynicy w części uzdrowiskowej Muszyny Złockiem znajduje się niezwykła ciekawostka przyrodnicza a mianowicie mofeta im .Prof .Henryka Świdzińskiego (pomnik przyrody nieożywionej prawnie chroniony od 1998 .

Jest to największa i najefektywniejsza mofeta w Polsce, czyli powierzchniowa ekshalacja CO₂. Na pokrytym wodą obszarze około 25 metrów widoczne są wydobywające się nieustannie intensywne bąble gazu o różnej wielkości i częstotliwości, z licznych bardzo głębokich szczelin.

Czyli mówiąc mniej oficjalnym językiem mówiąc jest to teren bagnistego potoku i jego okolice, gdzie ze szczelin w ziemi wydobywają się pęcherzyki dwutlenku węgla.

Opis główny mofety (tablica informacyjna)

Mofeta w dnie bagnistego potoku Złockiego została odkryta w roku 1938 przez profesora Henryka Świdzińskiego – geologa Akademii Górniczo – Hutniczej w Krakowie. Gaz wydobywający się z mofety składa się głównie z CO₂ – 95%; N₂ – 3,87%; CH₄ 0,62% i O₂ – 0,21%.

Wydobywający się dwutlenek węgla powstaje na znacznych głębokościach a dążąc ku powierzchni nasyca napotkane na swej drodze wody, czyniąc je szczawami. Wypływają one na powierzchnię Ziemi w postaci źródeł. Dwutlenek węgla może również przenikać przez warstwę wodonośną, wydostając się na powierzchnię w formie gazowej. Najszybciej jednak i najwydajniej wędruje strefami nieciągłości, głównie uskokami – z dużych głębokości i pojawia się w postaci ekshalacji. Ilość gazu ulatniającego się w mofecie w potoku Złockim jest trudna do oszacowania i jest oceniana na około 10m³ / minutę. Jego geneza jest ciągle dyskusyjna; jest on niewątpliwie głębinowego pochodzenia i jest niezależny od wód. Prawdopodobnie jest on związany z wulkanizmem i/lub nisko temperaturowym metamorfizmem w podłożu Karpat.

W miejscu najbardziej intensywnego wypływu CO₂ znajdują się zatopione źródła wód mineralnych, zasilające wody potoku. Charakterystyczny, bulgoczący rdzawo – pomidorowy osad to ochra, tradycyjnie nazywana „rudawką”. Jest ona strącana w postaci koloidalnego osadu hydrohematytu lub lub goethytu w procesie utleniania i hydrolizy uwodnionego węglanu żelazawego ze zmineralizowanej wody, przy udziale bakterii żelazistych. Obecność „rudawek” w towarzystwie bulgotek CO₂ zdradza wypływy wód typu szczaw, naturalnego i największego bogactwa Ziemi Sądeckiej.

Źródło: tablica informacyjna przy mofecie.

„Dychawka” to słyszalny oddech Ziemi. Jest to szczelina ujęta drewnianym kadłubkiem, z której wydobywa się suchy CO₂, z bardzo głębokiej szczeliny związanej z dyslokacjami tektonicznymi biegnącymi dnem potoku Złockiego. Wydobywający się gaz wynosi pojedyncze krople wody.

„Bulgotka” to źródło szczelinowe. Wypływająca woda mineralna to szczawa wodorowęglanowo – wapniowo – magnezowa, żelazista. Mineralizacja wody wynosi 1,2 g/dm³, przy pH 6,0.